TMTtest łączenia punktów

Trail Making Test, czyli TMT, to test łączenia punktów, nazywany też testem wyznaczania ścieżki. Na kartce rozrzucone są kółka z liczbami, które trzeba jak najszybciej połączyć jedną linią po kolei: 1, 2, 3… W drugiej części do liczb dochodzą litery i trzeba je przeplatać: 1 — A — 2 — B — 3 — C…

To jeden z najbardziej znanych testów w neuropsychologii. Stosuje się go od ponad 70 lat, bo w kilka minut pokazuje, jak człowiek szuka wzrokiem, jak szybko pracuje i jak przełącza się między dwoma zadaniami.

W BB Gym TMT to trenażer z trzema poziomami: po 15, 25 i 35 kółek. Przed każdą częścią jest krótka rozgrzewka, a wynik pokazuje punkty i profil umiejętności.

Skąd się wziął test

Poprzednika TMT, test podzielności uwagi Partington's Pathways Test, opisano w 1938 roku. Podczas II wojny światowej armia USA potrzebowała szybkich sposobów oceny rekrutów i w 1944 roku zmienioną wersję testu włączono do wojskowej baterii Army Individual Test Battery.

Test powstał za publiczne pieniądze, więc stał się własnością publiczną i rozpowszechnił się na całym świecie. Prawdopodobnie właśnie dlatego TMT jest tak popularny: każdy psycholog może go używać bez licencji.

Ralph Reitan i neuropsychologia

Swoją sławę test zawdzięcza amerykańskiemu neuropsychologowi Ralphowi Reitanowi. W latach 50. pokazał on, że osoby z uszkodzeniami mózgu wykonują TMT wyraźnie wolniej, i włączył go do słynnej baterii testów Halsteada–Reitana.

Test okazał się czuły, bo angażuje naraz kilka procesów: przeszukiwanie wzrokowe, szybkość ręki, utrzymywanie sekwencji w pamięci i przełączanie. Słabe ogniwo w którymkolwiek z nich spowalnia całą ścieżkę.

Części A i B

Część A to 25 kółek z liczbami od 1 do 25. Pokazuje przede wszystkim szybkość przeszukiwania wzrokowego i ruchów. Część B to również 25 kółek, ale z liczbami od 1 do 13 i literami od A do L, które trzeba przeplatać. Do szukania dochodzi przełączanie między dwoma ciągami i pamiętanie, gdzie się jest w każdym z nich.

W klasycznej procedurze badający od razu wskazuje błąd, osoba wraca do ostatniego poprawnego kółka i kontynuuje, a stoper się nie zatrzymuje. Błędy liczą się więc przez czas.

Oprócz czasu każdej części specjaliści patrzą na różnicę B − A i stosunek B / A. Pokazują one, ile „kosztuje” samo przełączanie, niezależnie od ogólnej szybkości danej osoby.

Krewni i odmiany

Litery wiążą test z alfabetem, dlatego powstały wersje bez nich. W Color Trails Test liczby przeplatają się według koloru kółek, więc można go dać osobom, które nie znają alfabetu łacińskiego.

Bliskim krewnym TMT są czerwono-czarne tablice Schultego–Gorbowa. Tam również trzeba przeplatać dwa ciągi, tylko liczby się wyszukuje i naciska, a nie łączy linią. Tablice Schultego też są w BB Gym.

Co ćwiczy TMT

Część A obciąża szybkość przetwarzania informacji i uwagę: trzeba szybko znaleźć właściwą liczbę wśród innych i się nie rozproszyć. Część B dodaje elastyczność poznawczą (przełączanie między liczbami a literami) i pamięć roboczą (pamiętanie, która liczba i która litera są następne).

Wyniki wyraźnie poprawiają się już po kilku próbach, bo człowiek przyzwyczaja się do zadania. Ale uczciwie: dowodów na to, że ćwiczenia takie jak TMT poprawiają uwagę w codziennym życiu, jest na razie niewiele. Duży przegląd badań nad treningiem mózgu z 2016 roku wykazał, że ludzie stają się lepsi głównie w tych zadaniach, które ćwiczą.

TMT najlepiej traktować jako krótką rozgrzewkę dla uwagi i przełączania oraz sposób na śledzenie własnego tempa.

Jak grać i na co zwrócić uwagę

Prowadząc linię do jednego kółka, szukaj wzrokiem następnego. Wtedy ręka i oczy pracują jednocześnie.

W części B powtarzaj w myślach parę: „3 — C, 4 — D”. Tak trudniej zgubić przeplatanie.

Nie prowadź linii na chybił trafił. Błąd cofa cię, a czas biegnie dalej, więc krótka pauza zwykle się opłaca.

Porównuj się ze sobą. Czas bardzo zależy od rozmiaru ekranu, ręki i zmęczenia, więc ważniejsza jest dynamika twoich wyników niż pojedyncza próba.

Ekran i papier: o normach

Papierowy TMT ma opublikowane normy według wieku i wykształcenia. Na ekranie wszystko jest inne: inny rozmiar planszy, palec zamiast ołówka, inne rozmieszczenie kółek. Dlatego wyników w BB Gym nie można bezpośrednio porównywać z normami papierowymi. Porównuj je tylko z własnymi próbami.

Wyniki w BB Gym nie są diagnozą medyczną ani badaniem neuropsychologicznym. Jeśli niepokoi cię pamięć, uwaga lub szybkość myślenia, zwróć się do specjalisty.

Źródła

1. Bowie C. R., Harvey P. D. (2006). Administration and interpretation of the Trail Making Test. Nature Protocols, 1(5), 2277–2281
2. Reitan R. M. (1958). Validity of the Trail Making Test as an indicator of organic brain damage. Perceptual and Motor Skills, 8(3), 271–276
3. Tombaugh T. N. (2004). Trail Making Test A and B: normative data stratified by age and education. Archives of Clinical Neuropsychology, 19(2), 203–214
4. Simons D. J. et al. (2016). Do "brain-training" programs work? Psychological Science in the Public Interest, 17(3), 103–186
5. Trail Making Test — Wikipedia